Làm Marketing. Học Higher Education. Liên quan gì?

Disclaimer: Mình chưa học Higher Education (dù trong tầm 5 năm qua cũng được accept vào vài chương trình trên thế giới; nhưng chưa sắp xếp được plan nên chưa học) và bài post này ghi lại phần trao đổi của mình với một bé sinh viên 2001 share về future plan; nên có thể còn vài điểm chưa trau chuốt về tư duy và nghiên cứu; mọi người có gì chưa đồng ý thì welcome góp ý nhé.
 
AdvertisementADS

Btw là mình có bạn bè học Higher Education cũng đủ nhiều + nhà 3 đời làm giáo dục nên viết cũng có vài điểm đọc được, không đến nỗi bỏ đi lắm đâu nha bà con.

---

[Hỏi] Anh ơi, em thấy mấy anh chị trong ngành làm Marketing sau tầm 4-5 năm hay đi học lên tiếp (Master hay MBA) thì là có những lý do gì anh nhỉ?

[Đáp]

Cái này quan sát và đúc kết của bản thân anh thôi nhé, anh nghĩ có mấy lý do sau:

1. Học thứ mình muốn (được) làm

Thật ra thì có một điều nghe hơi đương-nhiên nhưng lại khá khó đạt được khi đi làm: học được khi làm (on the job learning) và được làm những thứ (mới) mà mình thích. Công ty nào hỗ trợ được việc này thì có thể (a) đang là startup stage hay trong những ngành open & flexible (tech), (b) leader cởi mở và không quá áp lực về short-term return, (c) bản thân bạn có khả năng và gặp ’thời’ (context công ty cho phép như vậy).

Nhưng ở những bối cảnh khác: ngành của doanh nghiệp ít flexible (vd các công ty về sản xuất mà từng nhóm ngành có tính đặc thù), văn hoá - cơ cấu tổ chức và quan điểm của sếp lớp lang bài bản thẳng thớm hơn, hay đơn giản là bạn thăng tiến đến một vị trí đủ cao để (a) không thể take risk, (b) không thể bắt đầu lại từ đầu. 

Những lúc thế này thì việc đi học Higher Education (đặc biệt là các hình thức vừa học vừa làm (buổi tối + weekend)) là một giải pháp khá ổn. Ví dụ một bạn đang làm về Trade Marketing nhưng muốn chuyển hẳn sang Retail hay Ecommerce nhưng kinh nghiệm chưa đủ và cũng không muốn trade-off title và income khá nhiều -> pick một chương trình relevant để học.

2. Củng cố kiến thức, phương pháp tư duy và mở rộng nguồn tài liệu

Đây là một nhu cầu chính đáng và khá lớn, ở công ty bản địa lẫn đa quốc gia. Trong môi trường làm việc của hầu hết các doanh nghiệp, thì những tài liệu và đào tạo nội bộ (nếu có) thì là những kiến thức thực tế, khái quát hoá từ ngành nghề và công việc đặc thù chứ không hẳn là kiến thức chung phổ quát, sát với hệ thống kiến thức chung bên ngoài (vì suy cho cùng, các hình thức đào tạo tại doanh nghiệp cũng hướng đến kết quả là người học làm ĐƯỢC việc NHANH nhất, chứ đâu phải để đào tạo theo hướng chuẩn bằng cấp chứng chỉ).

Tương tự là câu chuyện “phương pháp tư duy” - thường những người đi làm sẽ được đào tạo theo hướng tư duy vận hành và thực hiện (“để làm được điều này ở tổ chức của mình thì cần những yếu tố và bước nào?” - thiên về “what” và “how”) hơn là tư duy phản biện và khái quát hoá (“why” và “so what”). Dễ hiểu vì phương pháp tư duy vận hành hướng đến mục tiêu (hữu hình) trong các cycle ngắn (1 quý, 1 năm hay cao nhất là 3 năm) còn tư duy phản biện và khái quát thì cần cycle dài hơn để thấy được kết quả (các academic cycle kéo dài 5-7-10 năm là không hiếm).

Một ý nhỏ cuối cùng là việc mở rộng nhiều tài liệu. Dễ thấy rất nhiều bạn làm marketing tại Việt Nam thường xin/chuyền tay nhau những report (thường là free) hay các tài liệu nội bộ; nhưng đó vẫn là những nội dung thứ cấp đã được gạn lọc (thậm chí “định hướng”) theo và mục tiêu ngắn hạn. Để thấu hiểu và giải quyết được triệt để vấn đề, càng về sau trong sự nghiệp - bạn sẽ càng cần tương tác đến những nội dung gốc (mà khi còn junior đọc sẽ thấy khá abstract, academic hay “mô phạm”). Các bạn có nền tảng giáo dục quốc tế (từ bậc phổ thông, hay học ĐH quốc tế “đúng chuẩn” ở Vietnam/du học nước ngoài) thường có khả năng truy xuất và sử dụng các nguồn tài liệu này tốt hơn các bạn không có điều kiện làm quen trước (hiện trạng của phần lớn môi trường giáo dục công tại Việt Nam).

Một ghi chú nhỏ là, trong các câu chuyện về hướng nghiệp và tuyển dụng, tôi cũng hay hỏi đâu là favourite source of reference/exploration/clarification của các bạn - và tất nhiên tôi sẽ đánh giá cao các bạn có thể “ngụp lặn” ở các source sâu-và-chắc như WARC, HBR, Google Scholars hơn là những source nấu-sẵn như các trang tổng hợp tin của Việt Nam.

3. Hiểu các stake-holders và chuyên môn ~ kỹ năng liên quan khác

Ý này thì có lẽ khá gần với câu chuyện MBA và PhD (so với các câu chuyện Master và Doctor khác). Mỗi người một cách học - có những người đơn giản (hay gifted) là giao tiếp (cũng như có thể chủ động mở rộng network) với những người ở chuyên môn khác mình (ví dụ Marketing nói chuyện với Finance, Supply Chain…) từ đó tự tìm hiểu và đúc kết cho mình một bức tranh tổng quan.

Tuy nhiên thì cách tự-học này cũng khá hên-xui vì những người ở chuyên môn/kỹ năng khác: (a) chưa chắc đã là câu chuyện điển hình của vị trí/chuyên môn đó (theo nghĩa tích cực lẫn tiêu cực), (b) có khả năng sư phạm lẫn đủ thông tin/thẩm quyền để chia sẻ đầy đủ cho bạn. Nói nôm na là kiểu chuyên Toán qua hỏi bài chuyên Anh ấy, thì cũng biết tiếng Anh nhưng chắc chắn sẽ không bài bản và đầy đủ bằng việc đi học thật sự.

AdvertisementADS

Đối với những người không quá thích (hay có sở trường) về giao tiếp và kết nối; cũng như khá bận bịu với công việc và cuộc sống (xét cho cùng thì việc giao tiếp và kết nối cũng cần đầu tư thời gian và tiền bạc) thì việc đi học cũng là một lựa chọn khá tốt (tất nhiên với điều kiện là chọn đúng chương trình).

4. Hòa nhập vào một (thế) giới khác + đa dạng hóa cuộc sống

Ý này thì cũng mở rộng một chút với ý ở trên, những người làm trong các bộ phận front-end và giao tiếp nhiều (Commercial, Marketing, Legal…) có thể thấy yếu tố kết nối và mở rộng network của việc đi học không quá wow nhưng nhóm back-office hay remote working (manufacturing, supply chains…) thì lại rất appreciate giá trị này.

Nếu bạn chọn học một chương trình global (học online hay tốt hơn, ra hẳn nước ngoài học - thậm chí có nhiều chương trình Executive MBA hay Global MBA cho phép học ở nhiều locations) thì giá trị này khá rõ ràng, đặc biệt là giúp bạn kết nối vào global network. 

Đa dạng hoá cuộc sống thì hiểu theo ý nghĩa là bản thân các chương trình (lẫn các trường host chương trình) cũng là các cộng đồng khác nhau, về học thuật lẫn giá trị. Bạn học Higher Education của một trường thì có thể giao lưu với các chương trình lẫn bậc học khác, tham gia các hoạt động khác ngoài việc học (vd alumni, social works,…) - và, everything come at you (as a part of the services) chứ không phải chủ động tìm kiếm và lựa chọn như các hoạt động mở ngoài xã hội.

5. Mở ra những hướng đi khác trong tương lai

* Đi dạy nè, cái này bữa giờ trong network cũng có nhiều người hỏi han xôn sao. Cơ bản thì khi đi học Higher Education thì bạn được dạy cách dạy bài bản (so với việc làm một industry practitioner thì phù hợp với thỉnh giảng hơn). Chi tiết vụ này thì còn nhiều bí mật/bí thuật - hôm khác sẽ viết một bài riêng.

* Đi làm tại những môi trường khác (nhóm doanh nghiệp, ngành nghề hay khu vực khác), gần với ý đầu tiên - nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm hay transferrable skills thì cũng khá hên xui khi bạn đi ra ngoài vùng quen thuộc (“ai cũng biết ai là ai và cái gì là cái gì”); nên một tấm bằng Higher Education là (more) universal proof cho khả năng của bạn.

* Nghiên cứu và đúc kết, cái này cũng có luôn - ít hơn hai yếu tố trên nhưng không quá hiếm nha; ý là kiểu trong công việc hàng ngày mình có dịp va chạm với một việc/chuyên môn gì đó - và rồi mình thấy thích nó ghê, thế thì sắp xếp được đi học một chương trình chính quy về vụ đó. Trong ngành Marketing thì không ít người chọn học tiếp về Tech, Data, Supply Chain hay Tâm lý học, thậm chí Giáo dục...

6. Gặp những người cùng định hướng (same agenda) hay, no agenda

Lý do này thường nghe từ những người mà đặc thù công việc (hay môi trường công ty) có tính đánh đấm or “cung đấu” dữ quá, đóng phim cung đấu với độ dài của Cô dâu 8 Tuổi thì cũng mệt - cần lắm một môi trường kiểu “Những tháng năm rực rỡ” hay “Mắt Biếc”; để mình được tập trung vào chính việc mình làm và enjoy việc đó thôi - chứ không phải ngó trước rào sau cầm lên đặt xuống. “Just do it” đôi khi là một niềm vui đơn giản mà lại hông dễ tìm thấy.

7. Thì thích thôi. Nhưng nên cam kết và có chuẩn bị, có mục đích.

Một lý do khác là nhiều người enjoy cycle của câu chuyện học hành, kiểu tầm 3-6-9 tháng thì lại có gì đó happening, người mới đi vô đi ra - có chút lập lại nhưng cũng có nhiều điều mới mẻ. Cái này rất helpful với những người mà cycle trong công việc quá ngắn hay quá dài, có cycle of education ở giữa giúp balance lại.

Ngoài ra, không ít người (thường là các chị em, tầm 2nd half of 30s trở đi) thích enough pressure của education để giúp mình luôn nhìn về phía trước, luôn chỉnh chu và có something để achieve cũng như lots of thing có thể làm.

Ngồi viết tiếp discussion bữa trước với bé sinh viên là vậy. Mọi người có gì góp ý thì welcome hen. Còn ai có phân vân về mấy vụ học hành này (nên học không, học gì, học thế nào, học xong làm gì) thì có gì pm - mình cũng có một group hay 8 về mấy vụ này.

 

(Fb Donald Nguyen)

AdvertisementADS